Agni en Mala
Vaidya Etienne Premdani
Twee belangrijke principes in Ayurveda
Het begrip agni is in de Ayurveda een van de meest belangrijke principes; elke ayurvedisch arts kent dit begrip door en door. Agni betekent vrij vertaald uit het Sanskriet “vuur”, maar in de geneeskunst bedoelt men hiermee het “spijsverteringsvuur”, ofwel de spijsverteringsenzymen. Een enzym is een substantie die zorgt voor chemische omzettingen in het lichaam. Bij deze omzettingen komt er energie vrij. Een voorbeeld van zo’n enzym is amylase, dat in ons speeksel voorkomt en zetmeel omzet in glucose. Glucose levert energie aan de lichaamscellen.
Om een lang en gezond leven te hebben is het van vitaal belang om te zorgen dat agni optimaal functioneert. Hoe hoger agni, des te gezonder je bent. In mijn praktijk constateer ik dagelijks bij de patiënten een lage agni. Een lage agni heeft tot gevolg dat de voeding niet voldoende verteerd wordt met alle gevolgen van dien. Een van de gevolgen is ophoping van ama, onverteerde voedselresten. Ama is volgens de Ayurveda de meest ziekmakende substantie in het lichaam. Omgekeerd veroorzaakt ama weer een verlaging van agni, waardoor de patiënt zonder deskundige hulp niet uit zijn vicieuze cirkel geraakt.
In de Levend-Bloed-Analyse-test zie ik dagelijks heel veel ama.
Ayurveda kent de begrippen Vata, Pitta en Kapha. Vata bestaat uit de elementen lucht en ether, Pitta uit het element vuur, Kapha uit water en aarde. Zonder deze vijf elementen (water, aarde, vuur, ether en lucht) is er geen leven denkbaar. Elk mens heeft deze vijf elementen in zich, maar afhankelijk van de geboorte aanleg kunnen enkele elementen overheersen. Zo heb je een Vata mens, een Pitta mens, een Kapha mens, of een combinatie van deze. Afhankelijk van je constitutie zul je over bepaalde fysieke en mentale eigenschappen beschikken.
Waar komt Agni in het lichaam voor?
Agni wordt door Pitta geproduceerd en zetelt voornamelijk in de maagstreek. Als “levensvuur” is het echter ook in elke cel (mitochondriën) aanwezig. Agni heeft een centrale betekenis voor alle stofwisselings- en levensprocessen. Ook een hoge cholesterolspiegel in het bloed is een teken van laag agni.
De lichaamswarmte komt van agni en helpt met zijn hitte opgenomen voedsel op te lossen, ziekteverwekkers te verbranden en indien optimaal aanwezig ook ama (slijm) te elimineren. Ama is in het lichaam zichtbaar als een wit laagje op de tong, maar kan ook de dikke darmwand bedekken en bloedvaten verstoppen. Deze ama is heel duidelijk te zien in het bloed.
Agni heeft als eigenschappen: heet, licht, droog, helder, welriekend en schoon. Aan de hand van deze eigenschappen kun je gauw weten of agni uit balans is. Vaak heeft de patiënt het koud, klamme handen, beslagen tong, slechte adem, en een onwelriekende lichaamsgeur en ontlasting. Allemaal duidelijke tekenen van een verstoorde agni.
Enkele ondersoorten van Agni:
* Jatharagni : Deze agni bevindt zich in het gebied van de maag, lever en de twaalfvingerige darm. In deze gebieden scheidt agni de voeding in een waardevol deel en een onbruikbaar deel en regelt op die manier de spijsvertering en de stofwisseling. Jatharagni is de hoofdagni, want de overige agni’s zijn afhankelijk van zijn voorwerk.
* Dhátvagni: Deze agni onttrekt de essentie aan het waardevolle deel van het voedsel om haar ter beschikking te stellen van de zeven dhatu’s, de lichaamsweefsels.
* Bhûtagni: Deze agni heeft tot taak de afzonderlijke elementen zodanig te veranderen dat ze voor de lichaamsweefsels en het lichaam bruikbaar worden. Dit gebeurt op (sub)moleculair niveau. Zodoende is bhûtagni in elke cel aan te treffen, vooral in de lever.
Mensen met een sterk agni verdragen vrijwel alle voedingsmiddelen, terwijl bij een zwak agni de spijsverteringskracht verdwenen is en zich in het lichaam veel slakken (ama) vormen. Het geheim van een Ayurvedisch arts is om het agni van de patiënt te optimaliseren en ama te verdrijven.
Hoe komt het dat agni verlaagd is bij zoveel mensen?
In onze Westerse maatschappij leven wij te gehaast, gestresst, gebruiken wij verkeerde voeding. Ook onze leefstijl laat veel te wensen over. Denk bijvoorbeeld aan het te laat naar bed gaan. Ayurveda verkondigt al duizenden jaren dat het niet gaat om de hoeveelheid slaap maar om het tijdstip. De Ayurvedische klok kent ook dagritmes, zoals vata-tijd, pitta-tijd en kapha-tijd. De pitta-tijd is ‘s avonds van 22:00 uur tot 02:00 uur. Gedurende deze tijd moet je hebben geslapen. Gezien pitta ook vuur betekent, net zoals agni, zie ik standaard bij alle patiënten die te laat naar bed gaan een lage agni. Dit leidt tot de eerder genoemde klachten. Voeding speelt ook een belangrijke rol bij agni.
Het is al duizenden jaren bekend in de ayurvedische wetenschap dat dierlijke eiwitten agni verlagen. Vooral de eiwitten van vis zijn het schadelijkst, ze staan bekend als “agni-mandya”. Mandya betekent ‘’doven’’. Vis verteert niet, maar rot in de darmen. Bij de vis- , vlees- en ei-eters zie je standaard lage agni’s en veel ama. Koude dranken en ijs of koude toetjes verlagen ook agni. Ook onmiddellijk na het eten drinken van water of basische dranken zoals melk, dooft agni. Daarom dient men pas een uur na het eten te drinken. ’s Avonds de hoofdmaaltijd gebruiken kan agni ook verzwakken, evenals lezen, TV kijken of discussiëren tijdens het eten. Ook te veel en te vaak eten, te zwaar of ongezond of ‘s avonds te veel eiwit eten.
Een ander belangrijk facet is negativiteit zoals ruziën, roddelen, klagen, pessimisme, depressie, suppressie (onderdrukking), die agni doet doven. Dit geldt ook voor het onderdrukken van emoties. Te weinig, maar ook overmatige lichaamsbeweging leidt ook tot een laag agni. Dit geldt ook voor te weinig en overmatige seks. Agni die wordt aangetast door te veel kapha kan het spijsverteringsproces vertragen, waardoor men zich traag en zwaar voelt. Agni aangetast door veel vata kan leiden tot winderigheid, kramp en afwisselend obstipatie en diarree.
Enkele tips om agni te balanceren
Bepaalde voedingsmiddelen en gewoonten kunnen gebruikt worden om de spijsvertering te stimuleren:
* Gember helpt agni bij elk constitutietype te verhogen. Verse gember is de beste bron. Drink een kopje hete gemberthee voor de maaltijd of vers gehakte gember met een mespuntje zeezout.
* Ghee, geklaarde boter, versterkt agni zonder pitta te versterken. Dit is een uitstekend alternatief voor boter.
* Citroenwater met honing.
* Verschillende specerijen verbeteren agni, zoals zwarte peper, kruidnagel, kardemom, mosterd, mierikswortel, kaneel, geelwortel.
* Kleine maaltijden eten.
* Goed kauwen en veel speeksel toevoegen.
* Korte tijd vasten.
* Sappen van rauwkost of enzympreparaten.
* Ademoefeningen
* Yoga en Meditatie
Mala
Onder mala verstaat men de natuurlijke afvalproducten van het menselijk lichaam. Deze bestanddelen worden voortdurend uit het lichaam uitgescheiden. Deze grofstoffelijke afvalproducten (sthûla) zijn ontlasting, zweet urine,en de fijnstoffelijke (kleda) die het lichaam uitscheidt via huid, ogen, neus, mond, oren en geslachtsdelen. De uitscheiding is noodzakelijk voor een gezond functioneren van het lichaam. Zo reinigt zweet onze poriën en urinewegen verwijderen gifstoffen. Bovendien is gelijkmatige ontlasting nodig om de spierspanning en de peristaltiek in de darmen te behouden.
De mala’s stromen door drie hoofdkanalen in het lichaam:
* het urinestelsel; deze scheidt urine (mutra) uit via nieren en blaas, Dit vindt plaats door Kapha energie.
* het ontlastingsstelsel; deze scheidt ontlasting (shakrit) uit, begint boven aan de dikke darm en eindigt bij de anus, Dit vindt plaast door Vata energie
* het zweetstelsel; deze scheidt zweet (sweda) via de zweetklieren. Dit vindt plaats door Pitta energie.
Het niet kunnen zweten veroorzaakt een droge huid en een branderig gevoel. Als er geen balans is tussen opname van voeding en afvoer van afvalstoffen kunnen er verschillende klachten ontstaan, zoals bronchitis, astma, osteo-artritis, oedeem, slechte adem, acné, urineweginfecties, etc. Het is daarom belangrijk om te letten op een goede voeding en leefwijze. Dit vereist wel enige discipline, maar het wordt steeds makkelijker als men zich aan de voorgeschreven adviezen door een vaidya (ayurvedisch arts) houdt.
Etienne Bhagwan Premdani, ayurvedisch geneesheer.
www.premdani.nl
Vaidya Etienne Premdani
Twee belangrijke principes in Ayurveda
Het begrip agni is in de Ayurveda een van de meest belangrijke principes; elke ayurvedisch arts kent dit begrip door en door. Agni betekent vrij vertaald uit het Sanskriet “vuur”, maar in de geneeskunst bedoelt men hiermee het “spijsverteringsvuur”, ofwel de spijsverteringsenzymen. Een enzym is een substantie die zorgt voor chemische omzettingen in het lichaam. Bij deze omzettingen komt er energie vrij. Een voorbeeld van zo’n enzym is amylase, dat in ons speeksel voorkomt en zetmeel omzet in glucose. Glucose levert energie aan de lichaamscellen.
Om een lang en gezond leven te hebben is het van vitaal belang om te zorgen dat agni optimaal functioneert. Hoe hoger agni, des te gezonder je bent. In mijn praktijk constateer ik dagelijks bij de patiënten een lage agni. Een lage agni heeft tot gevolg dat de voeding niet voldoende verteerd wordt met alle gevolgen van dien. Een van de gevolgen is ophoping van ama, onverteerde voedselresten. Ama is volgens de Ayurveda de meest ziekmakende substantie in het lichaam. Omgekeerd veroorzaakt ama weer een verlaging van agni, waardoor de patiënt zonder deskundige hulp niet uit zijn vicieuze cirkel geraakt.
In de Levend-Bloed-Analyse-test zie ik dagelijks heel veel ama.
Ayurveda kent de begrippen Vata, Pitta en Kapha. Vata bestaat uit de elementen lucht en ether, Pitta uit het element vuur, Kapha uit water en aarde. Zonder deze vijf elementen (water, aarde, vuur, ether en lucht) is er geen leven denkbaar. Elk mens heeft deze vijf elementen in zich, maar afhankelijk van de geboorte aanleg kunnen enkele elementen overheersen. Zo heb je een Vata mens, een Pitta mens, een Kapha mens, of een combinatie van deze. Afhankelijk van je constitutie zul je over bepaalde fysieke en mentale eigenschappen beschikken.
Waar komt Agni in het lichaam voor?
Agni wordt door Pitta geproduceerd en zetelt voornamelijk in de maagstreek. Als “levensvuur” is het echter ook in elke cel (mitochondriën) aanwezig. Agni heeft een centrale betekenis voor alle stofwisselings- en levensprocessen. Ook een hoge cholesterolspiegel in het bloed is een teken van laag agni.
De lichaamswarmte komt van agni en helpt met zijn hitte opgenomen voedsel op te lossen, ziekteverwekkers te verbranden en indien optimaal aanwezig ook ama (slijm) te elimineren. Ama is in het lichaam zichtbaar als een wit laagje op de tong, maar kan ook de dikke darmwand bedekken en bloedvaten verstoppen. Deze ama is heel duidelijk te zien in het bloed.
Agni heeft als eigenschappen: heet, licht, droog, helder, welriekend en schoon. Aan de hand van deze eigenschappen kun je gauw weten of agni uit balans is. Vaak heeft de patiënt het koud, klamme handen, beslagen tong, slechte adem, en een onwelriekende lichaamsgeur en ontlasting. Allemaal duidelijke tekenen van een verstoorde agni.
Enkele ondersoorten van Agni:
* Jatharagni : Deze agni bevindt zich in het gebied van de maag, lever en de twaalfvingerige darm. In deze gebieden scheidt agni de voeding in een waardevol deel en een onbruikbaar deel en regelt op die manier de spijsvertering en de stofwisseling. Jatharagni is de hoofdagni, want de overige agni’s zijn afhankelijk van zijn voorwerk.
* Dhátvagni: Deze agni onttrekt de essentie aan het waardevolle deel van het voedsel om haar ter beschikking te stellen van de zeven dhatu’s, de lichaamsweefsels.
* Bhûtagni: Deze agni heeft tot taak de afzonderlijke elementen zodanig te veranderen dat ze voor de lichaamsweefsels en het lichaam bruikbaar worden. Dit gebeurt op (sub)moleculair niveau. Zodoende is bhûtagni in elke cel aan te treffen, vooral in de lever.
Mensen met een sterk agni verdragen vrijwel alle voedingsmiddelen, terwijl bij een zwak agni de spijsverteringskracht verdwenen is en zich in het lichaam veel slakken (ama) vormen. Het geheim van een Ayurvedisch arts is om het agni van de patiënt te optimaliseren en ama te verdrijven.
Hoe komt het dat agni verlaagd is bij zoveel mensen?
In onze Westerse maatschappij leven wij te gehaast, gestresst, gebruiken wij verkeerde voeding. Ook onze leefstijl laat veel te wensen over. Denk bijvoorbeeld aan het te laat naar bed gaan. Ayurveda verkondigt al duizenden jaren dat het niet gaat om de hoeveelheid slaap maar om het tijdstip. De Ayurvedische klok kent ook dagritmes, zoals vata-tijd, pitta-tijd en kapha-tijd. De pitta-tijd is ‘s avonds van 22:00 uur tot 02:00 uur. Gedurende deze tijd moet je hebben geslapen. Gezien pitta ook vuur betekent, net zoals agni, zie ik standaard bij alle patiënten die te laat naar bed gaan een lage agni. Dit leidt tot de eerder genoemde klachten. Voeding speelt ook een belangrijke rol bij agni.
Het is al duizenden jaren bekend in de ayurvedische wetenschap dat dierlijke eiwitten agni verlagen. Vooral de eiwitten van vis zijn het schadelijkst, ze staan bekend als “agni-mandya”. Mandya betekent ‘’doven’’. Vis verteert niet, maar rot in de darmen. Bij de vis- , vlees- en ei-eters zie je standaard lage agni’s en veel ama. Koude dranken en ijs of koude toetjes verlagen ook agni. Ook onmiddellijk na het eten drinken van water of basische dranken zoals melk, dooft agni. Daarom dient men pas een uur na het eten te drinken. ’s Avonds de hoofdmaaltijd gebruiken kan agni ook verzwakken, evenals lezen, TV kijken of discussiëren tijdens het eten. Ook te veel en te vaak eten, te zwaar of ongezond of ‘s avonds te veel eiwit eten.
Een ander belangrijk facet is negativiteit zoals ruziën, roddelen, klagen, pessimisme, depressie, suppressie (onderdrukking), die agni doet doven. Dit geldt ook voor het onderdrukken van emoties. Te weinig, maar ook overmatige lichaamsbeweging leidt ook tot een laag agni. Dit geldt ook voor te weinig en overmatige seks. Agni die wordt aangetast door te veel kapha kan het spijsverteringsproces vertragen, waardoor men zich traag en zwaar voelt. Agni aangetast door veel vata kan leiden tot winderigheid, kramp en afwisselend obstipatie en diarree.
Enkele tips om agni te balanceren
Bepaalde voedingsmiddelen en gewoonten kunnen gebruikt worden om de spijsvertering te stimuleren:
* Gember helpt agni bij elk constitutietype te verhogen. Verse gember is de beste bron. Drink een kopje hete gemberthee voor de maaltijd of vers gehakte gember met een mespuntje zeezout.
* Ghee, geklaarde boter, versterkt agni zonder pitta te versterken. Dit is een uitstekend alternatief voor boter.
* Citroenwater met honing.
* Verschillende specerijen verbeteren agni, zoals zwarte peper, kruidnagel, kardemom, mosterd, mierikswortel, kaneel, geelwortel.
* Kleine maaltijden eten.
* Goed kauwen en veel speeksel toevoegen.
* Korte tijd vasten.
* Sappen van rauwkost of enzympreparaten.
* Ademoefeningen
* Yoga en Meditatie
Mala
Onder mala verstaat men de natuurlijke afvalproducten van het menselijk lichaam. Deze bestanddelen worden voortdurend uit het lichaam uitgescheiden. Deze grofstoffelijke afvalproducten (sthûla) zijn ontlasting, zweet urine,en de fijnstoffelijke (kleda) die het lichaam uitscheidt via huid, ogen, neus, mond, oren en geslachtsdelen. De uitscheiding is noodzakelijk voor een gezond functioneren van het lichaam. Zo reinigt zweet onze poriën en urinewegen verwijderen gifstoffen. Bovendien is gelijkmatige ontlasting nodig om de spierspanning en de peristaltiek in de darmen te behouden.
De mala’s stromen door drie hoofdkanalen in het lichaam:
* het urinestelsel; deze scheidt urine (mutra) uit via nieren en blaas, Dit vindt plaats door Kapha energie.
* het ontlastingsstelsel; deze scheidt ontlasting (shakrit) uit, begint boven aan de dikke darm en eindigt bij de anus, Dit vindt plaast door Vata energie
* het zweetstelsel; deze scheidt zweet (sweda) via de zweetklieren. Dit vindt plaats door Pitta energie.
Het niet kunnen zweten veroorzaakt een droge huid en een branderig gevoel. Als er geen balans is tussen opname van voeding en afvoer van afvalstoffen kunnen er verschillende klachten ontstaan, zoals bronchitis, astma, osteo-artritis, oedeem, slechte adem, acné, urineweginfecties, etc. Het is daarom belangrijk om te letten op een goede voeding en leefwijze. Dit vereist wel enige discipline, maar het wordt steeds makkelijker als men zich aan de voorgeschreven adviezen door een vaidya (ayurvedisch arts) houdt.
Etienne Bhagwan Premdani, ayurvedisch geneesheer.
www.premdani.nl
