de ayurvedisch geneesheer behandelt:

ayurveda: leefstijl en yoga.

door Etienne Premdani

Yoga is een complete wetenschap, levensstijl, meditatiesysteem en volledige spirituele kunst.

Het mysterie achter de populariteit van yoga is dat het nooit gebonden is geweest aan conservatisme of kaste, geloofsbelijdenis, geslacht of religie, regio of taal. Yoga heeft in de loop der eeuwen bewezen effectief te zijn en niet alleen heilzaam voor het individu, maar ook voor de familie, gemeenschap, natie en de hele wereld. De antwoorden op problemen als stress, onrust, terrorisme, onwetendheid en ziekte waar de moderne mens ten prooi valt zijn volgens yogi's te vinden in yoga, Een yogi is de grootste kenner en beoefenaar van yoga.

Yoga is een goddelijke wetenschap, die duizenden jaren geleden in het oude India ontdekt werd door geleerde heiligen en zieners. Deze wetenschap brengt de mensheid terug op een voortreffelijk pad van positief denken. Zij is niet alleen bedoeld voor asceten of toegewijde yogi's die in een grot leven, maar het is even belangrijk en nuttig voor de moderne mens. Het beoefenen van yoga doet ons 'dode' bewustzijn weer herleven. De yogaoefeningen verjongen dood weefsel en bevorderen de vorming van nieuw weefsel en cellen. Zelfs lichte yogaoefeningen reactiveren het zenuwstelsel en reguleren de bloedcirculatie. Yoga vervult het lichaam van frisse energie. Yoga houdt de bloedvaten jong. Bepaalde yogaoefeningen stimuleren de alvleesklier om de juiste hoeveelheid insuline te produceren, om zo diabetes (een tekort aan insuline) en hypoglycaemie (een teveel aan insuline) te helpen genezen. Gezondheid is direct gerelateerd aan een goed werkend spijsverteringssysteem. Zelfs sommige serieuze problemen, zoals hartaandoeningen of kanker zijn volgens yoga en ayurveda te wijten aan een slecht functionerend spijsverteringsstelsel. Yoga versterkt het hele spijsverteringsstelsel, maakt het hele lichaam gezond, licht, energiek en actief. Yogaoefeningen lossen ook het overtollig lichaamsvet op.

Gelukkig zie je steeds meer reguliere artsen in Nederland patiënten verwijzen naar een yoga-instelling. Zo'n dertig jaar geleden toen ik naar Nederland kwam, behoorde het beoefenen van yoga tot de kwakzalverij. Ik had toen als kleine, vers in Nederland aangekomen jongen al ervaring met yoga, want mijn opa van moederszijde leerde mij als heel klein kind in Suriname al yogaoefeningen. Zijn vader kwam zelf uit India. Mijn opa is vorig jaar op 91-jarige leeftijd aan ouderdom overleden, ziektes heeft hij nooit gekend. Hij is de vader geweest van 16 gezonde kinderen. Als kind bewonderde ik hem omdat hij midden in de kamer een half uur lang op zijn hoofd kon staan en zelfs in die houding in slaap kon vallen. Deze yogahouding heet Shirshasana (zie foto).

dagelijkse routine van een gezond persoon
Wanneer ben je nu gezond? Een goede gezondheid is de sleutel tot geluk. Een ongezond lichaam is als een begraafplaats. De grote zieners, heiligen en ayurvedische experts zoals Sushrut, Charak, Sharangdhar verklaren gezondheid als volgt: 'Als de vijf elementen aarde, water, vuur, ether en lucht in balans zijn, de agni ( stofwisselingsenzymen) in de maag, lever en dunne darm normaal is, dus niet hoog en niet laag, als de zeven weefsels plasma, bloed, spieren, vetweefsel, bot, beenmerg en sperma in de vereiste hoeveelheden en verhoudingen volgens de geboorteconstitutie zijn, als de lichaamsuitscheidingen urine, ontlasting, zweet, menstruatiebloed, oorsmeer, etcetera normaal zijn, alsook de tien zintuigen, gehoor, reuk, gezichtsvermogen, tast, smaak, geslachtsorganen, endeldarm, de handen, voeten en de tong, en hij is mentaal gelukkig, dan is zo'n persoon gezond.'

De grote heiligen zeggen dat er drie pijlers zijn om gezondheid te verkrijgen, te weten dieet, slaap en celibaat.

dieet
De heilige ayurvedisch arts Charak vroeg eens aan zijn beste leerling: 'Wie is niet ziek, met andere woorden, wie is gezond?'. De discipel Vagbhatt antwoordde: 'Een persoon die goede daden verricht, net voldoende en in overeenstemming met het seizoen eet, is gezond.' Men moet eten volgens zijn geboorteconstitutie ( vata , pitta of kapha ).

Het voedsel moet in de juiste proporties worden ingenomen. De helft van de maag moet gereserveerd worden voor granen, een kwart voor vloeibare items en de rest van de maag voor lucht. Als de voeding genuttigd wordt volgens de seizoenen dan zal de persoon niet ten prooi vallen aan ziekte. Hoewel het voor iedereen geldt, wordt vooral personen boven de 50 jaar aangeraden geen oud voedsel te eten. Het is ook van belang dat er op gezette tijden gegeten wordt. Onregelmatig eten veroorzaakt spijsverteringsklachten en ziekten. De beste tijd om warme maaltijden te eten is tussen 11.00 uur en 12.00 uur. Dit omdat de pittatijd, de vuurtijd, tussen 10.00 uur en 14.00 uur is, waarvan de piek tussen 11.00 en 12.00 uur is.

Goede kauwgewoonten reduceert gewelddadig gedrag. Dit vindt zijn verklaring in het feit dat als een persoon boos wordt hij op zijn tanden bijt, wat betekent dat tanden de oorsprong zijn van woede. Door het voedsel goed en lang te kauwen ontladen wij ons van woede en agressie via de tanden. Vandaar dat yogi's en ayurvedisch artsen adviseren stil te zijn bij het eten en goed te kauwen.

Yogi's adviseren om voor het eten de OM-mantra of de Gayatrimantra te reciteren. Tijdens het eten moet men geen water drinken, tenzij het voedsel erg droog is, maar ook dan mag men maar enkele slokjes warm water innemen. De voeding moet voldoende koolhydraten, eiwitten, vetten, mineralen, zouten en vitaminen bevatten. De yogaleer raadt de mens af vlees, vis en eieren te eten. De authentieke yogabeoefenaars, de yogi's, zeggen dat God de mens als vegetariër geschapen heeft. Als wij op vegetarisch voedsel kunnen leven, waarbij geen geweld betrokken is, waarom is het nodig een ander schepsel geweld aan te doen om die op te eten? Het is beter te sterven dan zo'n leven te lijden, zeggen ze. Menselijke eigenschappen zoals mededogen, sympathie, compassie, liefde, respect worden teniet gedaan door niet-vegetarisch voedsel te eten. Degradeer de maag en darmen niet tot een 'begraafplaats'.

slaap
Slaap is een interne ervaring op zich. Als een persoon niet voldoende slaap krijgt kan hij zelfs krankzinnig worden. Een gezond persoon heeft gemiddeld 6 tot 8 uur slaap nodig. God heeft de natuur op zo'n manier gecreëerd dat mensen, vogels en andere dieren zich terugtrekken in hun woonvertrekken na zonsondergang. Alle vogels, behalve de uil en vleermuis, staan vroeg op en beginnen de dag met het zingen van de naam van de schepper. De haan geeft de boodschap tot wakker worden bij zonsopgang. De vogels tjilpen de namen van God, maar de ongelukkige mens blijft de hele nacht wakker als een uil en ligt in bed te genieten van de dageraad, maar wordt uiteindelijk ziek. Wij kunnen dus veel van dieren leren.

Hoe laat moet men naar bed volgens ayurveda? Tijdens mijn geneeskundestudie leerden wij dat acht uur slaap nodig is, ongeacht wanneer. De ayurvedische geneeskunst leert dat het belangrijk is wanneer men slaapt. De tijd van tien uur 's avonds tot twee uur 's nachts moet je hebben geslapen. In die periode wordt het antistresshormoon melatonine optimaal aangemaakt. Denk aan geluid, licht en stress: hoe vaak zie je niet dat mensen die niet tussen tien uur en twee uur 's nachts hebben geslapen gauw geprikkeld raken bij normaal geluid, licht of stress? Onthouden en studeren gaan dan ook moeizaam. Ook het geluks- of blijhormoon serotonine wordt in die periode optimaal aangemaakt. Ook hierom zie je mensen chagrijnig reageren bij een tekort aan slaap. Kinderen die vroeg naar bed gaan zijn de volgende dag heel levenslustig en vrolijk, een teken van voldoende melatonine en serotonine. Is het niet crimineel dat ouderen zich onnodig afreageren op kinderen die vrolijk zijn?

Ik krijg in mijn praktijk veel stewardessen en piloten die hondsmoe zijn door slaapgebrek, oftewel ze missen regelmatig de gouden periode tussen 22.00 uur en 02.00 uur. Mooie stewardessen die binnen enkele jaren er veel ouder uitzien en al heel jong veel rimpels krijgen. Dit geldt ook voor nachtwerkers, zoals barkeepers, muziekanten, verpleegsters, doktoren, etcetera.

Een patientenvoorbeeld:
Een 21-jarige jongen die naar mij was doorverwezen door een psycholoog was oververmoeid, depressief en had last van geheugenzwakte. Hij kon niet langer dan tien minuten naar een film kijken. Zijn vriendin had hem verlaten omdat hij seksueel niets meer kon presteren, wat hem nog depressiever maakte. Hij had ook geen zin meer in het leven. Hij had een prachtige baan, maar moest zich ziek melden. Hij was inmiddels al een jaar thuis, en om zijn stress de baas te blijven rookte hij een pakje sigaretten per dag. De huisarts had hem na vele recepten van slaappillen, die niet hielpen, uiteindelijk naar een psychiater gestuurd. De psychiater op zijn beurt voegde aan zijn al bestaande slaappillen de (on)nodige antidepressiva voor. Hij werd er zo ziek van dat hij ermee stopte. De psychiater werd hier erg kwaad om. Een verschil tussen een ayurvedisch consult en een allopatisch consult is dat bij een ayurvedisch consult ook tijd wordt besteed aan leefwijze en voeding. Geen van de behandelaren van deze jongen heeft hem gevraagd hoe laat hij naar bed gaat. Hij ging al jaren om zes uur 's morgens naar bed.

Ik heb hem andere leefgewoonten, een ayurvedisch voedingsadvies en enkele kruiden voorgeschreven. Ook legde ik hem het belang van de tien-tot-twee regel uit. Na een maand kwam hij terug en hij was een totaal anders mens geworden.

celibaat
Wat is de eigenlijke betekenis van celibaat?

Dat wij onze geest afleiden van materiële zaken en ons concentreren op spiritualiteit en het verrichten van liefdadigheid en de medemens dienen. Celibaat is dus niet alleen het beteugelen van de geslachtsdriften, maar uiteindelijk het transformeren van de zintuigen en de geest, en ze te richten op de ziel, om uiteindelijk Brahma te bereiken. We krijgen nooit voldoening na het verwerven van iets, integendeel, het verlangen neemt steeds toe. De heilige Manu zegt: 'Seks wordt niet gekalmeerd door het te ervaren, integendeel, de lust neemt alleen maar toe nadat je het hebt ervaren.' De heilige Kapil zegt in de Sankhya Darshan: 'De natuur adviseert ons de grenzen van het leven te respecteren, laten wij aldus deel worden van deze gerespecteerde natuur.'

lichaamsbeweging en -verzorging
Zoals ons lichaam de juiste voeding nodig heeft om goed te functioneren, op dezelfde manier zijn asana, pranayama en andere lichaamsoefeningen nodig. Bij gebrek aan beweging verliest het lichaam zijn charme en aantrekkingskracht en wordt ongezond, terwijl omgekeerd regelmatige beweging, asana en pranayama zelfs een zwak, lelijk en ziek persoon verandert in een gezonde, sterke en mooi persoon. De hoofdoorzaken van meeste ziekten zoals hartziekten, diabetes, aambeien, gasvorming, hoge bloeddruk, mentale stress, etc. zijn een gebrek aan beweging en yoga. Bij regelmatige yogabeoefening zullen deze ziekten zich helemaal niet voordoen. Onder de verschillende yogaoefeningen zijn asana's en pranayama's de beste. Hoewel bij andere oefeningen inderdaad fysieke spierkracht wordt ontwikkeld, is het resultaat nihil, omdat er geen mentale rust erdoor verkregen wordt en ook het zenuwstelsel niet bevoordeeld wordt. Geleidelijk worden de spieren zo zwaar dat de bloedcirculatie stopt met als gevolg zuurstoftekort en pijn veroorzaakt door melkzuur. Bij asana en pranayama heb je zowel fysieke als mentale winst.

Baden
Na de yogaoefeningen, als de lichaamstemperatuur normaal wordt, dient men een bad te nemen. De beste tijd om yoga te doen is bij het krieken van de dag. Ook als u geen yoga doet, moet u elke ochtend na het opstaan een bad nemen. Onnodig te zeggen dat baden het lichaam verfrist, onnodige hitte wegwast en het lichaam licht en fris wordt. Baden met heet water verzwakt het gezichtsvermogen en het spijsverteringssysteem. Haren worden dan grijs en beginnen vroegtijdig uit te vallen.

Tanden en tong poetsen.
Tongpoetsen? Daar heb ik nooit van gehoord.' 'Dat heeft mijn tandarts mij nooit verteld.' 'Tong poetsen, hoe doe je dat?' 'Tong poetsen, bah wat vies!' Dit zijn de reacties die ik bij elk consult te horen krijg. Het is zaak elke ochtend na het tanden poetsen ook grondig de tong te poetsen. De tong is elke ochtend na het wakker worden beslagen met gifstoffen en bacteriën. Het is normaal dat je de tong gewoon poetst met de tandenborstel en tandpasta, en daarna nog eens extra met een speciale ayurvedische tongschraper.

meditatie
Om een vredig, gelukkig en comfortabel leven te leiden is meditatie van groot belang. Zorg dat je altijd gebaad en dus rein bent als je gaat mediteren. De Gayatrimantra staat er om bekend dat zij veel kracht, vrede en geluk verschaft.



Met dank aan Swami Ramdew

Bron: Swami Ramdew : Yog Sadhna and Yoga Healing Secrets,

1e editie, 2005, Haridwar-India

www.divyayoga.com